Rendez-wood? í Listaháskólanum

Seaweed Collector eftir Sigurjón Axelsson

Rendez-wood? verkefni nemenda í hönnun við Listaháskólann er einstaklega áhugavert, enda hefur það farið víða um bloggheima og fjölmiðla. Afrakstur þess er ekki aðeins fallegur heldur er öll úrlausn verkefnisins - hugmynda- og aðferðarfræði, vídeó, vefsíða og kynning -  til fyrirmyndar hvar sem á er litið, enda stóð einvalalið að verkefninu. Nafnið Rendez-wood? er lika skemmtilegur orðaleikur með orðið „rendezvous" sem þýðir „stefnumót".

Verkefninu er lýst vel á vef Listaháskólans en þar segir:

„Ísland var skóglaust land í margar aldir eftir að kjarr og birkiskógar eyddust af völdum landnámsmanna. Nú í dag er skógrækt þó loksins komin vel á veg og fleiri tré eru gróðursett á ári miðað við höfðatölu þjóðar, en á nokkrum öðrum stað í heiminum. Spáð er að á komandi áratugum muni Ísland öðlast sjálfbærni í viðarframleiðslu og er því brýnt að hefja rannsókn á staðbundnum við og möguleikunum á notkun hans í hönnun.Á Rendez-wood? var sýnd röð verka ásamt kynningarefni á bæði- ljósmynda- og myndbandsformi en verkefnin eru öll innblásin af íslenskri náttúru og eiga það sameiginlegt að vinna með „low-tech“ og primitivísk konsemt þar sem einblínt er á þörf nútímamannsins til þess að tengjast náttúrunni enn á ný." 

Þeir nemendur sem tóku þátt í verkefninu eru: Anna Guðmundsdóttir, Katrín Magnúsdóttir, Thelma Hrund Benediktsdóttir, Ágústa Sveinsdóttir, Búi Bjarmar Aðalsteinsson, Sigurjón Axelsson og Björk Gunnbjörnsdóttir.
Kennarar: Guðfinna Mjöll Magnúsdóttir, Dögg Guðmundsdóttir og Hafsteinn Júlíusson. Fagstjóri í vöruhönnun er Garðar Eyjólfsson.

Smellið á nafn höfundar til að fara á hans svæði á vef Rendez-wood? þar sem fræðast má um verkefnin. Vídeóin eru hæfilega stutt og segja heilmikið um verkin.

Björk Gunnbjörnsdóttir:  GONE BAKING „ Hot spring baking experience"

Anna Guðmundsdóttir: BURN BOWL  „Primitive outdoor cooking experience"

Katrín Magnúsdóttir: INFUSE  „Container for a refreshing experience"

Sigurjón Axelsson: SEAWEED COLLECTOR „A connection between two worlds"

Ágústa Sveinsdóttir: SPIL  „Lowtech playful accessories"

Thelma Hrund Benediktsdóttir: STICK AROUND  „Walking stick as a body rest" 

Búi Bjarmar Aðalsteinsson: VERY LIGHT  „For a world in need of sustainable energy"

Halyard stóllinn - innblásinn af sandi

Danski húsgagnaarkitektinn Hans J. Wegner hannaði Flag Halyard stóllinn árið 1950. Sagt er að hugmyndin að stólnum hafi kviknað þegar Weger var með börnum sínum á ströndinni á heitum sumardegi. Á meðan börnin leku sér í sjávarmálinu byggði Wegner sér þægilegt sæti úr sandinum sem hann raungerði síðar í Halyard stólnum. 

Stóllinn er gerður úr stáli,  240 metrum af flagglínu, gæruskinni og höfuðpúða úr leðri eða lituðum segldúk . Form hans er frumlegt og öll smáatriði hugvitsamlega leyst eins og við er að búast hjá Wegner. Þetta er einn af fáum málmstólum Wegners en hann var meistari tréstólanna og notaði flagg- og pappírsnúrur í marga stóla sinna.

Werner hafði ekki sérstakan framleiðanda í huga þegar hann teiknaði Hayard stólinn en í dag fæst hann hjá PP Möbler.

Meistarinn í stólnum sínum

 Myndir:  PP Möbler

Upphaf stóla úr rörum

Marcel Breuer (1902-1981)  var 23 ára gamall þegar hann eignaðist og lærði á reiðhjól. Kynni hans af reiðhjólinu urðu til þess að hann fór að skoða efni og burðarþol þess nánar. Stýrið varð honum sérstakt umhugsunarefni og hann velti fyrir sér hvort hægt væri að smíða húsgagn með sömu aðferð - beygja það í einu lagi - helst án samsetningar og krómhúða það síðan. Þannig mætti hanna húsgagn sem væri í senn létt, sterkt og gegnsætt.

Hann gerði tilraunir með aðferðina og Wassily stóllinn fæddist. árið 1925, nefndur eftir einum af kennurum hans við Bauhaus skólann. Breuer þróaði aðferðina enn frekar og innan skamms gengu aðrir hönnuðir í spor hans og hönnuðu húsgögn úr beygðum rörum. Í dag, 90 árum síðar, er þetta sú aðferð sem mest er notuð við húsgagnaframleiðslu.

Wassily stóllinn (1925) var lengst af aðeins til í svörtu leðri. Aðferðum við að lita leður hefur fleygt fram og nú fæst hann í ótal litum 

Cesca (1928) stóll með og án arma er einungis framleiddur ljós og svartur.

Þeir sem óska sér Cesca stóls í lit eiga kost á bólstrun í hvaða lit sem er.

Smíðteikning af Cesca stól. Hann er örlítið breyttur í dag m.a. er hlutinn sem liggur við gólf ekki beygður uppi í miðjunni, í stað þess eru plast tappar undir honum. Mikið er um eftirlíkingar af Cesca með misjöfnum radius á beygjum rörsins.

Hús fullt af Memphis

Átrúnaðargoðið: Sottsass

Það er einhvern veginn alveg eðlilegt að koma i hús og sjá innréttingar eftir sama hönnuð í öllum herbergjum í bland við húsgögn, stök og samstæð, eftir hina og þessa hönnuði . Virkar oftast sem góð heild og þá skiptir ekki máli frá hvaða tímabili húsgögnin eru. Hitt er svo annað mál að suma muni t.d. Mempis hefur maður oftast séð fyrir sér staka og talið að þannig virki þeir best - ekki gefið þeim annars kost. 

Það var því athyglisvert að sjá á core77.com myndir frá heimili sem er eingöngu búið Memphis húsgögnum. Þarna hlýtur að vera saman komið eitt heillegasta safn Memphis muna sem finnst á einum stað. Það er í eigu Dennis Zanone sem hefur safnað Memphis munum og húsgögnum á heimili sitt í 20 ár. Og auðvitað býr hann í Memphis, Tennessee - heimabæ Elvis Presley. Hann sefur meira að segja í Tawaraya Boxhringnum eftir Masanori Umeda. Dennis hefur svo einlægan áhuga á Memphis tímabilinu að hann heldur úti bæði Facebook síðu og flottu myndasafni á Flickr. Hér er viðtal við Dennis.

Heima hjá Dennis Zanone

Setustofan

Cassablanca skópur (Sottsass) og D´Antibes skápur (Sowden)

Dublin sófi (Zanini)

Carlton hilla og Beverly skenkur (Sottsass)

Vélmennið Ginza og rúm gert úr Tawaraya boxhringnum eftir Masanori Umeda

Element - ílát á mörg hundruð vegu

Element ílát frá vitamin

38 einingar til að raða saman

Allskonar tölvustýrð vinnsla og framleiðsla hefur breytt starfsumhverfi hönnuða og listamanna mikið. Nú býðst prentun í 3vídd, geislaskurður á allskonar efnum, fræsing og rennsla og svo mætti lengi telja. Galdurinn er að kunna að nýta þessa möguleika á hugvitsamlegan hátt.

Ílátin sem hér eru sýnd eru gott dæmi um hvernig má með útsjónarsemi og sköpunarmætti gera margbreytilegan hlut úr tiltölulega fáum stykkjum. Grunneiningin er handblásið gler 40sm að hæð. Utan á og undir glerið má raða einingum af ýmsu tagi sem allar eiga það sameiginlegt að vera framleiddar með hinni nýju tækni. Kaupandinn raðar svo sjálfur saman einingum að eigin smekk og þegar 10 kaupendur hafa raðað saman einingum á sama hátt er ekki hægt að kaupa meira af þeirri samsetningu. Frábær hugmynd því það er margsannað að eigandinn binst sterkustu böndunum við það sem hann hefur verið þátttakandi í að skapa.  Auðvitað er þetta líka flott markaðssetning og það þarf sköpunarmátt til að búa til slíkt konsept.

Í fljótu bragði mætti halda að þar sem aðeins verða seld 10 stykki af hverri samsetningu muni sölumöguleika fljótt þrjóta. En skoðum það nánar. Í lottó með 40 tölum og fimm tölum í útdrætti eru líkurnar á að fá fimm tölur réttar 1 á móti 658.008. Ef sömu reikningsaðferð er beitt og miðað við að hvert ílát sé gert úr fimm af 38 mögulegum hlutum fáum við út að möguleikar á að fá tvo sem eru nákvæmlega eins samsettir eru 1 á móti 501.942!  Það má því selja ansi marga hluti til að fá 10 eins - en ekki gleyma að þetta er spurning um tilviljun og hverju er haldið að viðskiptavininum. Eigi að síður - markaðsetningin er bara tær snilld og ílátin eru gullfalleg í hvaða samsetningu sem valin er.

Fjögur ílát sett saman ú samtals 21 einingu

Og hér eru enn fleiri einingar

Element ílátin og fleiri fallegir og skondnir hlutir fást hjá vitamin.com en þau má einnig fá í völdum verslunum í London. Ílátin kosta frá 1500 sterlingspundum. Já, þau eru dýr en verðið endurspeglar loforðið um að kaupandinn eignist einn af tíu tölusettum hlutum :-)

Við vangaveltur um fjölda samsetninga var stuðst við þessa grein á Vísindavefnum.

Viðtöl við Hella Jongerius

Poldersófinn (2005) - Danir, sem sýna næstum eingöngu danska hönnun í sjónvarpsþáttum sínum brutu odd af örlæti sínu og notuðu þennan sófa í þáttunum Borgen

Undanfarið hefur dezeen.com birt athyglisverð viðtöl við hollenska hönnuðinn Hella Jongerius sem nú hefur flutt vinnustofu sína frá til Berlínar og fækkað starfsfólki til þess að hún geti sjálf sinnt hönnunarstörfum meira í stað þess að vera aðallega að stjórna starfsfólki. Hella vill vera nær hönnuninni sjálf, þannig segist hún njóta sín betur.

Hella sinnir margvíslegum störfum. Um þessar mundir vinnur hún að nýjum innréttingum í flugvélar KLM og er listrænn stjórnandi textíldeildar hinns þekkta húsgagnaframleiðanda Vitra.

Hér segist Halla vilja litla vinnustofu, fáa - en valda - viðskiptavini og ekkert endilega nágrenni við aðra hönnuði.



Hér segir Hella frá samstarfi og hönnun innréttinga í flugvélar KLM



Hella Jongerius ræðir um textílhönnun o.fl. í þessu myndbandi "hvers vegna að búa til nýtt húsgagn þegar nóg er að skipta bara um áklæðið?"



Í síðasta myndbandinu segir Hella "að vinna með hverjum sem er orkueyðsla, farsæl samvinna byggir á sameiginlegum hagsmunum".

FP 140 "Polyprop" mest seldi stóll í heimi og bræður hans

Frímerki til heiðurs Robin Day

Árið 1963 bað breski húsgagnaframleiðandinn Hille hönnuðinn Robin Day (1915-2010) að hanna fyrir sig stól. Hille lagði svo fyrir að stóllinn skyldi vera staflanlegur og sterkur, uppfylla margvíslegustu kröfur um notagildi og þægindi, vera augnayndi og svo ódýr að hver sem væri hefði efni á að kaupa hann. 

Robin Day

Eftir þriggja ára hönnunar- og þróunarvinnu leit stóllinn dagsins ljós. Hann var steyptur í heilu lagi úr Polypropylene plasti, efni sem var svo nýtt að tæki til framleiðslunnar varð að hanna frá grunni. Ekki aðeins var hönnun stólsins einstök heldur var framleiðslutæknin og tækjasmíðin verkfræðilegt afrek á heimsvísu sem ruddi veg fyrir allskonar framleiðslu úr plasti. 

Stólnum var gefið nafnið FP 140 en fékk fljótlega viðurnefnið "Polyprop". Hann uppfyllti allar óskir Hille og kostaði aðeins um þrjú sterlingspund. Móttökurnar voru slíkar að á örskömmum tíma varð hann einskonar þjóðarstóll Englendinga - allstaðar mátti sjá stafla af gráum og dökkrauðum Polyprop. Seinna bættust svo við fleiri litir og stærðir svo það fékkst Polyprop til allra nota. 

FP 140 stóllinn er tvímælalaust ein mikilvægasta stóla- og vöruhönnun síðari hluta tuttugustu aldarinnar. Talið er að þessi fimmtugi stóll hafi verið framleiddur í 40 miljón eintökum í 40 löndum, þar af 14 miljón hjá Hille sem þróaði aðferðina, sem nú er notuð um víða veröld til að framleiða allskonar stóla - og eftirlíkingar - en Robin sagði að eftirlíkingar væru besta viðurkenning þess að vel hefði tekist til með frumhönnunina.

FP 140 "Polyprop" stólar í upprunalegum litum 

Armstóllinn (The Armachair)

Í framhaldi af velgengni FP 140 var eðlilegt að halda áfram - framleiðsluaðferðin hafði þróast og Robin lært hvernig mátti nýta hana til fullnustu. Armstólinn (The Armchair) kom á markað árið 1967 og var vel tekið, þetta er tímalaus stóll sem sómir sér ennþá vel hvar sem er, sérstaklega eftir að hann kom í nýjum ferskum litum.

Armstóll Robins Day frá 1967 í ferskum litum

Það er gaman að bera saman Armstól Robins og DAX stól Eames með það í huga að hönnuðirnir voru samtímamenn og vinir. Stólarnir eiga ýmislegt sameiginlegt hvað formið varðar og það má velta fyrir sér hvort máttur auglýsingarinnar ráði að einhverju leyti því að DAX stóllinn skyggir á Armstól Robins eða það að hönnun hans er eldri en armstólsins - og svo er þetta auðvitað spurning um hvað fólki þykir fallegt .

Gulur DAX stóll Eames frá 1948 og fagurgrænn Armstóll Robins frá 1967

Polo stóllinn

Robin hannaði enn einn plast stól árið 1972. Þetta var Polo stóllinn - í nýjum ferskum litum og tæknilega fullkomnari en FP 140. Polo stóllinn prýðir marga af stærstu útileikvöngum heims, það er ekki amalegt að selja 90.000 stóla í einum pakka eins og á Wembley í London!

Polo stóllinn var strax framleiddur í hressilegum litum

12 Polo stólar í stafla en þá má líka setja á sérstakan vagn

Hjónin Lucienne og Robin Day voru meðal áhrifamestu hönnuða síðari hluta 20. aldarinnar. Lucienne var best þekkt fyrir textílhönnun en Robin fyrir húsgagnahönnun. Meira um þau hér á síðunni innan tíðar en hér er annar stóll Robins.

Tætingslegt bárujárnshús í Ástralíu.

Undanfarið hefur mikið borið á húsgögnum og innréttingum úr endurnýttu timbri, helst illa förnu og hrörlegu (sjá dæmi). Þessi tíska er svo vinsæl að nú er farið að framleiða "gamalt timbur" til þessa brúks - svona rétt eins og splunkunýjar gauðrifnar gallabuxur. Það var því bara tímaspursmál hvenær þessi stíll færði sig út fyrir húsvegginn og settist að utan á húsunum.

Þetta hús í Ástralíu er gert úr gömlu skúrhræi sem var rifið og endurbyggt en

klætt götumegin með sama ryðgaða og tætingslega bárujárninu. Að öðru leyti er allt burðarvirkið nýtt, gluggar úr Corten stáli og bakhlið úr hvítum plötum, og ekki bera innviðir hússins keim af tætingslegri ytri ásýnd þess. Hönnuður hússins er Raffaello Rosselli og myndirnar eru frá designboom.

Óhjákvæmilega veltir maður fyrir sér hvernig svona byggingu yrði tekið á Íslandi þar sem bárujárnshús eru þjóðleg byggingarhefð og mikið lagt í að gera þau snyrtileg. Fátt yljar manni eins um hjartarætur og fallega uppgert bárujárnshús. 

En svo er fegurðarskyn fólks auðvitað misjafnt - mér þykir til dæmis hugmyndin um  ryðgað Corten stál á væntanlegu fangelsi á Hólmsheiði hvorki falleg né mannvæn en arkitektarnir eru á annarri skoðun.

Bakhliðin er úr hvítmáluðum sementsplötum.

Gluggar úr Corten stáli - annað er bárujárn.

Skúrinn fyrir og eftir endurbyggingu.

Blikklædd útihurð en að innan er húsið ósköp venjulegt - hvítmálaðir veggir og krossviður.

Væntanlegt ryðgað fangelsi á Hólmsheiði.  Fallegt og mannvænt?
(Mynd úr umsögn dómnefndar)